Wanneer kan een kleuter leren knippen?
Knippen is voor veel kleuters een spannende stap.
Zodra er een schaar op tafel ligt willen veel kinderen meteen beginnen.
Het ziet er eenvoudig uit.
- Een schaar open en dicht doen.
- Een stukje papier doorknippen.
Maar knippen vraagt eigenlijk veel vaardigheden tegelijk.
Daarom is het belangrijk dat kleuters eerst een aantal andere ervaringen hebben opgedaan voordat ze echt gaan knippen.
Het is een beetje zoals leren fietsen.
Eerst oefenen kinderen met lopen en rennen.
Daarna pas stappen ze op de fiets.
Zo werkt het ook met knippen.
Knippen vraagt meer dan je denkt
Wanneer een kleuter knipt gebeuren er meerdere dingen tegelijk.
- De hand die de schaar vasthoudt moet bewegen.
- De andere hand houdt het papier vast.
- De ogen volgen de lijn.
Deze samenwerking van handen en ogen is niet eenvoudig.
Bij knippen zijn onder andere nodig:
- fijne motoriek van vingers
- hand-oog coördinatie
- samenwerking van beide handen
- concentratie
- controle over bewegingen
Wanneer één van deze onderdelen nog moeilijk is, wordt knippen al snel frustrerend.
De ontwikkeling van handen en vingers
Tussen drie en zes jaar maken kinderen grote stappen in hun motorische ontwikkeling.
Een jong kind pakt materialen vaak met de hele hand.
Langzaam ontwikkelen de vingers meer controle.
De bekende pincetgreep ontstaat. Dat is de greep waarbij duim en wijsvinger samenwerken.
Deze greep is belangrijk voor:
- tekenen
- schrijven
- kralen rijgen
- knippen
Wanneer een kind nog vooral met de hele hand werkt, is knippen vaak nog lastig.
Waarom scheuren vaak eerder komt
Veel kleuters beginnen eerst met scheuren.
Dat heeft een reden.
Bij scheuren oefenen kinderen:
- kracht van vingers
- samenwerking van handen
- materiaalgevoel
Ze ontdekken hoe papier reageert.
Dit helpt later bij knippen.
Scheuren is dus eigenlijk een voorbereiding op knippen.
Hoe herken je of een kleuter kan beginnen met knippen?
Er zijn een aantal signalen die laten zien dat een kleuter er klaar voor is.
Bijvoorbeeld wanneer een kind:
- kleine materialen kan oppakken
- kralen kan rijgen
- papier kan scheuren
- interesse toont in de schaar
Ook zie je vaak dat kinderen de schaar nieuwsgierig bekijken en willen proberen.
Dat is een goed moment om voorzichtig te beginnen.
Begin met eenvoudige knipoefeningen
Het is belangrijk om knippen rustig op te bouwen.
Niet meteen ingewikkelde vormen.
Begin met eenvoudige oefeningen.
Bijvoorbeeld:
Knippen in papier
Een eerste ervaring kan zijn: een stukje papier doorknippen.
Gewoon open en dicht doen van de schaar.
Zo ontdekt het kind hoe de schaar werkt.
Repen knippen in kleinere stukken knippen
Daarna kunnen kleuters repen knippen. Bijvoorbeeld lange vlechtstroken in kleine stukjes knippen.
Dit helpt om het ritme van knippen te leren.
Kleine stukjes knippen
Later kunnen kinderen kleine stukjes knippen.
Deze stukjes kunnen gebruikt worden voor collages.
De juiste schaar maakt veel verschil
Niet elke schaar is geschikt voor kleuters.
Een goede kleuterschaar heeft:
- korte bladen
- ronde punten
- lichte weerstand
Daardoor kunnen kinderen de schaar beter controleren.
Te grote of te zware scharen maken knippen moeilijker.
De juiste schaarhouding
Een goede houding helpt bij het knippen.
Vaak wordt gezegd:
duim boven.
De duim zit dan in het bovenste oog van de schaar.
De andere vinger(s) * in het onderste oog.
Zo kan de hand beter bewegen.
Ook is het belangrijk dat het papier met de andere hand wordt vastgehouden.
De handen werken dus samen.
De rol van de leerkracht
De leerkracht hoeft knippen niet ingewikkeld te maken.
Belangrijk is vooral:
- rustig opbouwen
- goed materiaal aanbieden
- kinderen begeleiden
Soms helpt een kleine aanwijzing.
Bijvoorbeeld:
“Doe de schaar rustig open en dicht.”
Of:
“Hou het papier met je andere hand vast.”
Een voorbeeld uit de klas
In een kleutergroep lag een bak met repen papier en een paar scharen.
Een jongen pakte een schaar en probeerde meteen een vorm te knippen.
Dat lukte nog niet.
Een andere kleuter begon repen in kleine stukjes te knippen.
Langzaam kreeg hij het ritme te pakken.
Na een tijdje zat de tafel vol kleine papiersnippers.
Voor hem was dat een grote ontdekking.
Zo beginnen veel kinderen met knippen.
Waarom knippen belangrijk is
Knippen helpt bij de ontwikkeling van:
- fijne motoriek
- concentratie
- hand-oog coördinatie
- creativiteit
Daarom hoort knippen thuis in de kleuterklas.
Niet als verplicht werkje.
Maar als een activiteit waarbij kinderen materiaal kunnen ontdekken.
Samenvatting
Knippen lijkt eenvoudig, maar het vraagt verschillende vaardigheden tegelijk.
Daarom is het belangrijk dat kleuters eerst ervaringen opdoen met andere activiteiten zoals scheuren en bouwen.
Wanneer kinderen stap voor stap oefenen, groeit hun vaardigheid vanzelf.
En vaak begint dat gewoon met een schaar en een stukje papier.
In het kort:
Training: knippen bij kleuters
Voor kleuterleerkrachten die zich verder willen verdiepen in het aanbieden van knipactiviteiten is er de OKC-training Knippen bij kleuters.
In 19 lessen leer je hoe je knippen stap voor stap kunt aanbieden, welke materialen geschikt zijn en hoe je kleuters begeleidt tijdens het knippen.
Kijkje in de training:
Aanmelden voor de training Knippen bij kleuters (dan krijg je ook toegang tot de andere OKC trainingen) KLIK HIER
Reacties