Materialen in de kleuterklas – waarom materiaalervaring belangrijk is

In een kleuterklas gebeurt veel met materialen.

Kinderen bouwen met blokken.
Ze scheuren papier.
Ze rijgen kralen.
Ze kneden klei.

Voor volwassenen lijken dit soms eenvoudige activiteiten.

Maar voor kleuters zijn materialen een belangrijke manier om de wereld te ontdekken.

Een kleuter leert namelijk vooral door te doen en te ervaren.

Niet door uitleg alleen.
Niet door werkbladen.

Maar door materialen vast te pakken, te voelen en ermee te experimenteren.

Leren met handen en zintuigen

Wanneer een kleuter met materiaal werkt, gebruiken kinderen verschillende zintuigen.

• Ze kijken naar vormen en kleuren.
• Ze voelen hoe een materiaal aanvoelt.
• Ze merken hoeveel kracht nodig is.

Door deze ervaringen bouwen kinderen kennis op.

Bijvoorbeeld:

• Papier kan scheuren.
• Klei kan worden gekneed.
• Blokken kunnen worden gestapeld.

Deze kennis bij kleuters ontstaat niet door uitleg.

Ze ontstaat door ervaring – door te doen.

Materiaalervaring

In het kleuteronderwijs wordt vaak gesproken over materiaalervaring. Dat betekent dat kinderen ontdekken hoe materialen zich gedragen. Een kleuter merkt bijvoorbeeld dat:

• dun papier makkelijk scheurt
• karton steviger is
• klei zacht is
• hout hard is

Door verschillende materialen te gebruiken leren kinderen verschillen herkennen. Ze passen hun bewegingen aan. Dat is een belangrijk onderdeel van ontwikkeling.

Ontwikkeling van motoriek

Veel activiteiten met materialen helpen bij de ontwikkeling van motoriek. Bijvoorbeeld:

• kralen rijgen
• knippen
• scheuren
• bouwen

Tijdens deze activiteiten oefenen kleuters hun handen. De vingers worden sterker. De bewegingen van vingers en handen worden preciezer. Deze ontwikkeling van de fijne motoriek is belangrijk voor later. Bijvoorbeeld voor tekenen en schrijven.

Concentratie en doorzettingsvermogen

Materialen nodigen uit tot geconcentreerd werken. Veel kleuters raken verdiept in een activiteit. Ze proberen steeds iets opnieuw. Ze ontdekken zelf oplossingen. Bijvoorbeeld wanneer een toren omvalt of wanneer een kraal niet meteen door het draadje gaat. Door deze ervaringen leren kinderen:

• geduld
• concentratie
• doorzettingsvermogen

Creativiteit en verbeelding

Materialen stimuleren ook creativiteit.

• Met blokken bouwen kleuters huizen.
• Met papier maken ze collages.
• Met klei vormen ze dieren.

Vaak ontstaan ideeën spontaan. Een stuk materiaal kan verschillende dingen worden. Dat is de kracht van open materiaal.

De rol van de leerkracht

In een kleuterklas is de leerkracht belangrijk bij het aanbieden van materialen. Niet door alles voor te doen, maar door materialen zorgvuldig te kiezen. Geef kinderen ruimte om te ontdekken. De leerkracht kan bijvoorbeeld:

• verschillende materialen aanbieden
• activiteiten rustig opbouwen
• vragen stellen

Zoals:

• “Wat gebeurt er als je dit probeert?”
  of
• “Welke blok past hier bovenop?”

Zo ontstaat een leeromgeving waarin kinderen actief ontdekken.

Variatie in materialen

Een rijke kleuterklas bevat verschillende soorten materialen.

Bijvoorbeeld:

• bouwmateriaal
• knutselmateriaal
• natuurlijke materialen
• kosteloos materiaal

Deze variatie maakt het spel interessanter. Kleuters krijgen meer mogelijkheden om zelf alles te ontdekken.

Materiaal en spel

Veel leren gebeurt tijdens spel. Kinderen gebruiken materialen in hun spel. Blokken worden een huis en klei wordt een taart. Tijdens dit spel oefenen kinderen vaardigheden. Ze bedenken zelf oplossingen en ze werken samen.

Materiaalervaring als basis voor leren

Voor kleuters vormt materiaalervaring de basis voor veel latere vaardigheden.

• Door te bouwen leren kinderen over ruimte.
• Door te sorteren leren ze over verschillen en overeenkomsten
• Door te knippen oefenen ze hun motoriek.

Dit soort ervaringen helpt kinderen om de wereld beter te begrijpen.

Samenvatting

Materialen spelen een belangrijke rol in het kleuteronderwijs.

Door materialen te gebruiken ontwikkelen kleuters:

• motoriek
• concentratie
• creativiteit
• probleemoplossend denken

Daarom is het belangrijk dat kleuters in de klas veel verschillende materialen kunnen gebruiken. Niet alleen om iets te maken, maar vooral om te ontdekken en te ervaren.

Lees ook

• Materialen in de kleuterklas
• Activiteiten voor fijne motoriek bij kleuters
• Fijne motoriek bij kleuters
• Open materiaal in de kleuterklas